Tôi đã dành rất nhiều thì giờ để ngẫm nghĩ về những năm tháng trưởng thành của mình, chỉ để phát hiện một xu hướng (pattern) đầy hàm ơn và kì dị mà cuộc đời chọn cho tôi. Tôi có duyên được gặp và làm việc với tương đối nhiều cơ quan, tổ chức cho tôi sự thấu hiểu và gắn bó sâu sắc, song hành trình của tôi lại được/bị thúc đẩy để rẽ hướng sau đó không lâu, và thường bởi những lí do không phổ biến. Một sự đòi hỏi của tạo hóa mà tôi không ngừng giải mã.

Khi được hỏi về hành trình bước chân vào ngành phát triển, tôi vẫn kể về Oxfam như là “tình đầu phi chính phủ”. Tôi vào Oxfam giữa giai đoạn cao điểm của dịch Covid-19 năm 2021, và giữa nhiều trăn trở phức tạp về sự nghiệp. Tôi đã không hình dung nổi những buổi chiều ra Bờ Hồ ngồi ném xuống mặt nước những tiếng thở dài lại có thể được kết thúc bằng lá thư mời nhận việc tháng Tám.

Những tháng sau đó là thời gian tôi làm quen với các dự án phát triển, học văn hóa và cách vận hành công việc của tổ chức, cũng như gặp gỡ và trở nên gắn bó hơn với đồng nghiệp mới. Tôi thấy mình như cá gặp nước; ngay lập tức tôi tìm thấy ở nơi này “cảm giác thuộc về” (sense of belonging) thiêng liêng. Tôi sung sướng khi nghĩ rằng tương lai gần của mình sẽ tràn ngập những ngày được sống, được làm việc một cách có ý nghĩa như thế.

Thế nhưng, khi mùa Đông ngấp nghé về trong lòng thành phố, tôi lại được thúc giục để… ra đi. Hệt như mùa Thu hẵng chưa giăng hết sắc vàng trên những ngả đường mà nó muốn tới, tôi cũng chưa sẵn sàng “ra đi đầu không ngoảnh lại” khỏi tổ chức màu xanh lá số 22 Lê Đại Hành.

Mẹ vẫn nhắc, ngày nhận được tin đỗ học bổng Fulbright (Việt Nam), tôi phản ứng rất dị thường khi la lên “Thôi chết rồi, con đỗ thật rồi mẹ ơi!”. Tôi từng dở hơi nửa mong nửa không mong đỗ Fulbright, để còn được tiếp tục làm Oxfam. Thật là ngày vui ngắn chẳng tày gang!

Hơn một năm học thạc sĩ ở Fulbright tại Sài Gòn, rồi sau đó trở về Hà Nội tìm việc, tôi luôn đau đáu trong mình việc được “viết tiếp” quãng thời gian ấy. Những gì đẹp đẽ mà ngắn ngủi thường để lại cảm giác thiếu triệt để và không gọn gàng trong lòng tôi.

Đông qua, Xuân sang rồi Hạ tới, giữa những tiết học kinh tế ở Fulbright, những chiều chạy deadline trong thư viện trường, những tối cùng bạn bè khám phá Sài Gòn hay những buổi ngồi lê tám chuyện chính sách, ước muốn được quay về nơi đã từng đẹp đẽ vẫn trở đi trở lại trong tâm trí tôi. Tại nơi đó, tôi đã nhổ neo bản ngã cho hành trình ngập ngụa deadline 8.20 sáng này.

Về lại Hà Nội năm 2023, tôi dành 5 tháng chỉ để tìm việc (tôi sẽ viết về chủ đề này trong một bài khác). Tôi đã nộp hồ sơ hai lần vào Oxfam cho hai vị trí khác nhau mà tôi nhận định là mình phù hợp, song tên tôi không vào đến vòng phỏng vấn của bất cứ vị trí nào trong hai vị trí đó.

Sau này, khi nỗi thất vọng về sự trở lại không thành đã qua, khi rốt cục tôi đã tới được nơi phù hợp hơn cả từng mong ước, khi tôi lại buộc phải rời đi khi tiếng lòng vẫn thét gào mong mỏi ở lại, thì cuộc đời cuối cùng cũng cho phép tôi nhận ra, rằng vốn chẳng có gì gọi là “viết tiếp” như tôi từng định nghĩa cả.

Theo thời gian, cả tôi và cơ quan cũ đều đã thay đổi, đều đã xác lập cho mình những niềm tin, tính chất và hướng đi mới. Chị quản lý cũ của tôi đã chuyển công tác. Những người tôi chơi cùng năm 2021 đều đã hết hạn hợp đồng. Những kế hoạch và sự sắp xếp mới của tổ chức đã diễn ra. Song quan trọng hơn, “tôi” sau ngày tốt nghiệp đã trở nên xa vời với chính tôi của các năm trước đó.

Mong muốn nối lại một thời đẹp đẽ bị đứt quãng – dẫu được khởi lên và gìn giữ bởi một trái tim đầy nhiệt thành – sau cùng chính là sự chối bỏ ngây thơ đầy diễm lệ cho sự thật rằng một trang mới đã được viết tiếp ngay từ thời khắc tôi ra đi.

Ngay từ thời khắc tôi ra đi, đã không còn cánh cửa nào ở đó cho ngày trở về.

Ngay từ thời khắc tôi ra đi, tâm thức tôi đã sẵn sàng để đón nhận những diễn biến mới và theo các cách không ngờ tới lên trang viết của cuốn sách “Đời Tôi”.

Ngay từ thời khắc tôi ra đi, bất cứ cơ hội nào gọi là “nối lại” thực ra đã không còn cần thiết nữa.

Vì ngay từ thời khắc tôi ra đi, một sự “viết tiếp” mới đã tự giác khởi động, song không theo nghĩa quay về để xoa dịu những luyến lưu, mà là dùng chính những luyến lưu đó làm chất liệu viết nên đoạn đường phía trước.

Thế nên, xin đừng quay lại nơi đã từng đẹp đẽ…

Vì nơi đã từng đẹp đẽ đến bóp nghẹt trái tim tôi đã vĩnh viễn mất đi để được sống lại dưới một hình hài khác,

trong cuộc đời nơi tôi không ngừng khước từ đêm tối, để thấy hừng đông lại đến sau cơn mộng mị

ngay từ thời khắc tôi ra đi.