Chào mọi người,

Tuần trước, mình vừa kết thúc khóa tập huấn “Communicating climate action for safer food” tại Mekong Institute, tỉnh Khon Kaen, Thái Lan. Đây là lần thứ năm mình tham dự một chương trình có tính giao lưu văn hoá như vậy tại nước ngoài, nhưng là lần đầu tiên dưới dạng một khóa tập huấn. Mình nghĩ để chia sẻ những gì mình học được trong khoá này, chắc sẽ cần thêm nhiều bài viết nữa. Ngắn gọn mà nói, đây là bảy ngày vô cùng tuyệt vời đối với mình cả về kiến thức lẫn trải nghiệm.

Năm ngoái khi tham gia một chương trình giao lưu thanh niên tại Đài Loan, mình đã nghĩ sẽ không còn hứng thú tham gia những chương trình như vậy nữa do trải nghiệm với chương trình ở Đài Loan không thực sự tốt. Nhưng đến hiện tại, mình cảm thấy biết ơn chính bản thân mình của một tháng trước vì đã quyết định đăng ký khóa tập huấn này – nơi cho mình nhận ra được những điều mình sắp chia sẻ tới đây.

1. Nụ cười là ngôn ngữ không biên giới

Hai mươi mấy năm sống trên đời cho mình nhận ra, lời nói của chúng ta thật ra rất… vô nghĩa. Ngôn từ sẽ chỉ là những chiếc vỏ trống rỗng nếu bên trong chúng không được đổ đầy bởi một đại đương của các cảm xúc. “Trust vibes not words” mô tả chính xác trạng thái rằng cảm giác mà một người đem đến cho ta mới thực quan trọng, chứ không phải lời nói của họ. Vì thế, giao tiếp đa văn hoá không chỉ là câu chuyện phải nói tốt tiếng Anh, mà còn là việc mình đang truyền đi một thái độ như thế nào với bạn bè quốc tế.

Trong khoá tập huấn này, mình gặp nhiều bạn bè đến từ các nước Lào, Cambodia và Myanmar nói tiếng Anh không quá tốt. Nhiều lúc bạn mình nói cả một tràng dài nhưng mình chỉ nghe được khoảng 50%, chỉ cố gắng nhặt ra được những từ khoá (key words) để hiểu tổng quan nội dung bạn nói. Nhưng kì lạ là dù vướng phải rào cản về ngôn ngữ, mình vẫn tự tin rằng mình và các bạn đã giao tiếp với nhau rất tuyệt vời do ai cũng cười nói vui vẻ, luôn cố gắng thể hiện sự nhiệt thành và trân quý nhau. Mình nhớ có một tối Ban Tổ chức đưa cả lớp đi chợ đêm, sau khi team Việt Nam đã khám phá đủ một vòng chợ thì quay lại điểm tập kết ban đầu để chờ xe về khách sạn; lúc ngồi xuống bên cạnh một bạn nữ người Myanmar, mình nhớ rằng bạn đã chủ động quay sang cười rất hiền với mình và hỏi là mình đi bộ nhiều thế có mỏi không. Khoảnh khắc đó đơn giản vô cùng nhưng lại đem đến cho lòng mình sự dễ chịu rất lớn. Hay là trong lớp còn có một chị khá lớn tuổi (mình đoán quanh ngưỡng 50 rồi), là founder của một công ty kinh doanh nông nghiệp ở Cambodia, lúc nào trông sang cũng thấy đang đùa cợt trêu chọc bạn học. Nhưng chính vì có những người như chị mà không khí lớp mình luôn rất tích cực và sảng khoái. Chẳng trách mà trainer của lớp đã thổ lộ rằng khoá tập huấn này là “favorite batch” (tập thể lớp yêu thích) của cô.

2. Luôn mang theo trang phục truyền thống

Mình khá lười mặc áo dài trong các dịp lễ, Tết và cũng không sắm nhiều áo dài trong tủ đồ. Mình nhớ năm ngoái đi chương trình ở Đài Loan, Ban Tổ chức gợi ý các đại biểu có thể mặc đồ formal lịch sự hoặc trang phục truyền thống trong buổi tổng kết, và mình đã chọn mặc áo sơ mi trắng cùng chân váy dài thay vì là một chiếc áo dài. Tới chương trình này ở Thái Lan, do Ban Tổ chức yêu cầu mặc lịch sự trong cả ngày đầu tiên và ngày cuối cùng của khóa tập huấn nên mình đã chọn mặc áo dài vào hôm khai mạc. Một chiếc áo dài nhung tăm màu hồng pastel có hoạ tiết hoa Tường Vi, dáng suông để thoải mái di chuyển.

Mình nhận ra rằng những dịp như thế này là cơ hội trực quan nhất để giới thiệu trang phục, văn hoá Việt Nam đến bạn bè quốc tế. Các bạn hỏi mình và những người khác trong team Việt Nam rất nhiều về cách phát âm “áo dài”, rồi trầm trồ trước màu sắc, hoa văn, chất vải,… của những bộ đồ mà chúng mình mặc. Ở chiều ngược lại, mình cũng cảm thấy dễ học và ghi nhớ các chất liệu văn hoá của nước các bạn hơn khi được nhìn và nói chuyện trực tiếp với những người đang khoác lên những bộ trang phục truyền thống đó.

3. Một chút chuẩn bị đổi bội phần niềm vui

Team Việt Nam là team duy nhất trong bốn team (Cambodia, Lào, Myanmar và Việt Nam) chuẩn bị đủ quà cho tất cả học viên trong lớp lẫn Ban Tổ chức và giảng viên. Mình phải cảm ơn mọi người trong team Việt Nam lần này vô cùng vì một người Anh đã có ý tưởng cả nhóm góp tiền mua quà chung cho bạn bè quốc tế, mà mọi người cũng lựa quà rất cẩn thận, gồm chuồn chuồn gỗ, khăn rằn Nam Bộ, bánh dừa và cả trà sen. Ở những chuyến đi trước, mình thường chỉ tặng cà phê Việt Nam và đồ lưu niệm nhỏ cho bạn cùng phòng và các bạn cùng team, do số lượng đại biểu của các chương trình mình từng đi trước đây đều khá lớn – từ 100 đến 150 người. Thế nên quả thực đây là chương trình đầu tiên mà mình thuộc phía… đi trao quà như nhà tài trợ như vậy 😊.

Nhưng thực sự đó là một trải nghiệm rất dễ thương và đáng nhớ. Bằng một cách ‘thần kỳ’, sau lễ trao chứng nhận khóa học, team Việt Nam đã hô hoán được tất thảy giảng viên và bạn học đứng thành hàng trên sân khấu để đợi chúng mình đi… phát quà 😊. Một trong những điều khiến mình ngạc nhiên là có một anh chuyên gia làm phim người Myanmar thậm chí biết rất rõ cách thắt khăn rằn Nam Bộ lên đầu như thế nào. Nhiều người khác cũng thích thú trước việc con chuồn chuồn gỗ có thể đậu mà không rơi trên gần như mọi địa hình. Các team thi nhau chụp ảnh với quà của team Việt Nam làm mình thấy vô cùng tự hào huhu.

4. Đừng để “việc ở nhà” ảnh hưởng tới khoảnh khắc trước mắt

Điểm trừ lớn nhất của chuyến đi lần này là việc mình đã để công việc ở nhà ảnh hưởng trải nghiệm ở Thái Lan. Trước khi đi, mình vốn nghĩ rằng vẫn có thể tranh thủ giải quyết một số việc vào buổi tối, do cũng không lo Ban Tổ chức giao “bài tập về nhà”. Thế nhưng vài việc phát sinh cộng với cảm xúc không tốt về một số vấn đề của công việc khiến mình ngủ nguộn và thiếu ngủ nhiều đêm, tới mức nhiều lúc mọi người trong đoàn nhận xét là sao trông mắt cứ thâm quầng với mặt mệt mỏi thế. Có một tối, team Việt Nam đi siêu thị và ăn tối cùng nhau nhưng mình không thể tham gia do phải hoàn thành một đầu việc trong ngày hôm đó. Dù biết rằng công việc ở nhà vẫn là thứ rất quan trọng, vẫn phải hoàn thành, nhưng mình khá không vui khi đã để nó ảnh hưởng tới những trải nghiệm quý giá ngay trước mắt. Thậm chí có một buổi chiều khi đang thảo luận nhóm trong lớp, mình đã phải lén ra ngoài họp khoảng 45 phút rồi trở lại. Chưa kể có vô số lúc khác mình vẫn tranh thủ nhắn tin trong giờ để giải quyết công việc – điều mình nhận thấy là rất không nên trong khi giảng viên đang nói hăng say trước mặt.

Nếu như hồi sinh viên, mỗi lần đi các chuyến trao đổi, hội thảo nước ngoài là mình chả phải lo nghĩ gì “việc ở nhà” do hoặc là thời gian tham gia đúng vào lúc nghỉ hè, hoặc là mình dùng đúng số buổi nghỉ cho phép của các môn khi đã vào kỳ học, thì câu chuyện của khi đi làm lại rất khác. Nếu gặp được sếp (rất) tốt, họ thậm chí sẽ hỗ trợ hết mức để mình có thể thực hiện các kế hoạch phát triển bản thân, còn không thì việc bạn tham gia một chương trình bên ngoài sẽ là một sự phiền phức đối với họ. Cả hai phong cách lãnh đạo này mình đều đã gặp qua.

5. Trở về đất mẹ bình an là một may mắn

Khoảnh khắc chào nhau lần cuối cùng ở sân bay Khon Kaen của Thái Lan, một bạn nữ người Myanmar – nhưng hiện đang sống và làm việc tại Cambodia – đã nói với mình: Hãy cho tớ biết nếu một ngày nào đó cậu tới Myanmar chơi, nhưng… không phải thời điểm này. Khoảnh khắc đó, mình chợt cảm thấy việc được trải qua một chuyến bay dài 2 tiếng đồng hồ rồi hạ cánh về lại đất mẹ – nơi đường phố vẫn an toàn và yên bình, người người vẫn ngồi cà phê vỉa hè chém gió, có người thân chờ cơm ở nhà – thật sự là một may mắn lớn lao lắm.

Thường ngày xem tin tức, ai cũng có thể biết rằng các cuộc xung đột, bạo loạn, chiến tranh đang diễn ra ở nơi này hay nơi khác. Nhưng não bộ con người vốn không dành quá nhiều sự tập trung cho các sự việc diễn ra ở nơi có khoảng cách xa chúng ta. Vẫn biết Cambodia và Thái Lan xung đột ở biên giới, vẫn biết Myanmar biểu tình chống chính phủ, nhưng dù sao vẫn… không phải việc trực tiếp liên quan tới mình. Chỉ đến khi mình đứng trước mặt những người bạn quốc tế mà mình rất mực trân quý và nghe họ nói về những xung đột này, và ảnh hưởng của chúng lên cuộc sống của bạn, mình mới thấy rằng cùng là những phận người sống trên một hành tinh – nhưng qua một chuyến bay – hoàn cảnh của mỗi người thật khác. Điều đối với mình tự nhiên như là hơi thở lại không hề là trải nghiệm đời thường của người dân ở nhiều quốc gia.

6. Hãy cẩn thận vì… hạnh phúc có thể đến bất cứ lúc nào

Năm ngoái khi đi Đài Loan, mình đã nghĩ “thôi từ giờ chẳng đi những chương trình như thế này nữa đâu, mình hết tuổi thấy nó vui rồi”.

Nghĩ lại tự dưng thấy ‘tội nghiệp’ chương trình ấy, cũng chỉ vì mình tham gia vào đúng giai đoạn đang có một công việc trong mơ trong cuộc đời, nên cảm thấy trải nghiệm ở đó không so được với mỗi ngày đi làm của mình. Nhưng đó thật sự là một niềm tin giới hạn, vì chúng ta không nói trước được điều gì đang chờ đón mình. Mỗi năm thế giới lại đem đến hàng ngàn học bổng, chương trình và cơ hội, và nếu trải nghiệm của mình ở một nơi không tốt thì cũng không có nghĩa điều tương tự sẽ xảy ra ở các nơi khác.

Chuyến đi Thái lần này là một sự “mở mắt” với mình khi mình nhận ra: hạnh phúc có thể đến bất cứ lúc nào. Dù thời gian 7 ngày ở Thái là không dài, nhưng mình nghĩ rằng tình bạn mình xây dựng được với team Việt Nam là tốt trên mức mong đợi. Mình nhớ những buổi tối mấy chị em cùng nhau gọi đồ Thái về ăn trong phòng bếp của Mekong Institute, buôn đủ thứ chuyện; nhớ những tâm sự về nghề nghiệp, chuyện làm phát triển, học lên cao; nhớ cả lúc vài người trong nhóm đã bất ngờ thế nào khi phát hiện ra mình đã lấy chồng :)).

Trở về nhà, mình vẫn kể với gia đình và bạn bè rằng chuyến đi này thực sự rất ‘chữa lành’, vì nó như gáo nước mát dội nhẹ nhàng xuống mình trong những ngày nóng nực chỉ trực chờ nổ tung. Những ngày được bước ra thế giới ngắm nhìn những thứ và gặp những người khác với trong lịch trình thường ngày, được nghe kể và nói những câu chuyện khác đi, luôn cho mình cảm hứng rất lớn để đi qua những giai đoạn chán chường. Mình muốn bản thân sẽ tiếp tục chọn những điều tạo ra hạnh phúc, ngay cả khi ngây thơ nghĩ rằng chẳng còn manh mối nào cho những điều từng vui nữa.