Chào mọi người,

Ngày hôm nay kỷ niệm một năm (9/11/2024 – 9/11/2025) Lễ Ăn hỏi của mình và chồng. Nhân dịp có “nhà” mới (chiếc blog này), mình muốn đăng lại bài viết mà mình đã viết dành tặng riêng bố mẹ sau ngày Ăn hỏi. Bài từng được đăng trên Facebook cá nhân của mình, và được viết trong những ngày mình tạt qua Sài Gòn chơi sau chuyến công tác tại Côn Đảo hồi còn ở tổ chức cũ.

Thấm thoát, một năm đã đi qua.

Mời mọi người thong thả đọc bài :)!

Của hồi môn mà bố mẹ để lại cho tôi

Tôi vẫn luôn nghĩ, trạng thái tốt nhất của một người khi bước vào hôn nhân là không đem theo kỳ vọng về những vết thương cần được chữa lành.

Bố mẹ đã chuẩn bị suốt 26 năm để cho tôi trạng thái đó.

Dạo gần đây tôi hay nói với mẹ, rằng nếu tôi là con của một cặp vợ chồng khác mà không phải bố mẹ, chắc chắn tôi sẽ không thể trở thành tôi của hiện tại. Có lẽ sẽ tồn tại một Mẫn Linh nào đó ương ngạnh và đầy bất cần hơn. Tôi đã nhìn ngắm bản thân đủ kĩ để hiểu tính cách mình sẽ phát triển như thế nào trong từng kiểu môi trường.

Bạn bè chơi bóng rổ cùng tôi hồi cấp Một chắc sẽ nhớ việc tôi từng trả lại quần áo thi đấu cho thầy vì bị xếp vào “đội dự bị” – mà thầy tôi sau đó đã giải thích rằng chỉ là thầy cho tôi “ra sân ở đoạn sau” mà thôi, chứ không phải tôi chơi không tốt. Hay việc các mẹ (bác, dì, mợ) nhà ngoại tới giờ vẫn nhắc vụ tôi từng nhảy veo xuống đất từ mấy bậc cầu thang khi lên ba (hay hai ?!), do không hài lòng chuyện gì đó, khiến người lớn sợ thót tim. Ghép những mảnh ký ức rời rạc nhưng nhất quán ấy lại, tôi mường tượng ra năng lượng của mình sẽ được giải phóng theo chiều hướng độc hại thế nào nếu phải sống trong một môi trường thường xuyên bị phủ định, phủ đầu, kiểu “bố/mẹ nói cho con biết này”.

Nhưng bố mẹ tôi đã không là những người như vậy.

26 năm sống cùng gia đình là 26 năm chiếc giỏ tiềm thức của tôi được đổ đầy ký ức đẹp đẽ; khu vườn tâm hồn liên tục ngập tràn hơi thở tự do và mát lành. 26 năm đó, bao nhiêu lần bố đèo tôi đi hiệu sách thì bấy nhiêu lần bố tuyệt nhiên không ‘chất vấn’ về những tựa sách mà tôi lựa, không ấn định phải đọc cái này hay cái kia thì mới đúng (có lẽ vì thế nên hồi cấp Hai, tôi suốt ngày được cô chủ nhiệm bêu tên vì đọc nhiều tựa sách “người lớn”). Suốt 26 năm, tôi được nuôi dưỡng bởi hàng ngàn câu nói “con gái của mẹ giỏi lắm”, “chắc chắn chồng con sau này sẽ là một người rất tuyệt vời”, “chỉ cần con muốn thì con sẽ làm được”.

Nhớ ngày học cấp Ba, khi tôi không thể ngừng ném mình vào hàng loạt hoạt động ngoại khóa – đơn giản vì thích, mỗi lần ngập ngừng trước một lựa chọn và hỏi mẹ “Mẹ thấy con apply tổ chức này có được không?”, mẹ tôi không bao giờ cho tôi câu trả lời mà luôn hỏi lại “Con cảm thấy như thế nào? Quan trọng là con cảm thấy thế nào.”

Bằng việc cho phép tôi được tự mông lung, hoài nghi, rối bời, loay hoay trong hàng tá câu hỏi, mẹ đã giúp tôi gây dựng sự tự tin khủng khiếp về khả năng ra quyết định của mình. Tôi trải qua thời niên thiếu, bước vào tuổi trưởng thành cùng việc chứng kiến bản thân không nao núng khi đặt xuống một lựa chọn ở mỗi khúc quanh của cuộc đời. Tôi luôn tin tôi chọn đúng, và nhất định sẽ biến quyết định đó trở nên đúng.

26 năm sống cùng bố mẹ cũng là 26 năm bố mẹ khiến tôi cảm thấy: sinh ra là con gái là điều cực kì tuyệt vời. Tôi thực sự cảm nhận được điều đó, chứ không thốt ra nó như một khẩu hiệu sáo rỗng. Mẹ đã xây dựng cho tôi lòng tự tôn của một người con gái từ rất sớm. Nhớ ngày đi học, tôi từng gấp 999 ngôi sao để tặng sinh nhật người yêu, nhưng vì gia đình bạn ấy phản đối yêu đương sớm nên bạn tôi đã giấu hộp sao tôi tặng dưới gầm giường phòng ngủ của bạn. Khi tâm sự với mẹ, mẹ tôi đã nói một câu khiến quan điểm về tình yêu trong tôi từ đó, vĩnh viễn thay đổi:

“Đó không phải là cách mà món quà của con nên được đối xử. Những gì con trao đi với sự trân trọng thì cũng phải được đón nhận và đối đãi một cách trân trọng nhất.”

Tôi kể với mẹ về mọi mối tình, mọi người tôi từng có cảm tình, mọi người từng thích và yêu tôi. Mẹ ở đó trong những ngày tôi buồn bã nhất lẫn những ngày tôi nhảy chân sáo về nhà, niềm vui về tình yêu mới lấp lánh trong đáy mắt. Dù là cấp Hai, cấp Ba, đại học, thạc sĩ hay đã đi làm, tôi luôn háo hức được về nhà mỗi cuối chiều để kể với mẹ tất tần tận chuyện xảy ra trong ngày. Vì mẹ tôi lắng nghe mà không phán xét. Lắm lúc, tôi cảm thấy như thể mẹ đã ngồi học cùng tôi, làm việc cùng tôi, gặp gỡ bạn bè cùng tôi trong ngày hôm đó, vì mẹ nối lời và bình luận sôi nổi từng chi tiết như thể mẹ có mặt ở mọi hoạt động mà tôi đi qua.

Nhưng tôi hiểu, mẹ làm được điều đó vì mẹ hiện diện trọn vẹn cho tôi.

Là con của mẹ, tôi học được cách yêu kính bản thân mình mãnh liệt, tới nỗi có những ngày tôi chỉ mong trời mau sáng để lại được lao ra ngoài kia, tô vẽ thế giới của riêng mình.

Khác với mẹ, bố tôi không phải chuyên gia trong việc tâm sự với con cái. Nhưng khi lớn, tôi mới hiểu chính sự ‘tưng tửng’, vô tư với cả chuyện học hành lẫn phát triển bản thân của con cái của bố tôi mới chính là điều phù hợp với tôi nhất. Bởi tôi là kiểu người cần được để yên cho tự do phát triển. Bất cứ sự chỉ dẫn không tương thích nào đều làm chậm quá trình ấy.

Bố hay đèo tôi đi chơi, dạo phố, đi ăn phở, uống café, đi hiệu sách, bảo tàng, triển lãm. 26 tuổi, tôi nhận ra tất cả những quán café mà bố từng đưa tôi đến, tôi đều đã giới thiệu cho bạn bè và ai cũng rất thích. Chồng tôi cũng công nhận là bố tôi thật có gu. Đến giờ, vào những thứ bảy và chủ nhật đẹp trời, tôi vẫn tận hưởng việc có những cuộc chuyện trò ý nghĩa với bạn bè ở những góc quán tuổi thơ ấy.

Di sản mà bố tôi để lại còn là một tủ sách, nơi lặng lẽ nhất trong căn nhà nhưng có khả năng khuếch trương những thanh âm vang dội nhất. Tôi đã mất nhiều năm – từ ngày bắt đầu hành trình đọc – để nhận ra có những kho tàng lớn lao đang ẩn mình khiêm tốn chỉ sau một cánh cửa tủ mở ra đóng lại. Cấp Hai là thời của tiểu thuyết tình yêu và sách phát triển bản thân – ngày mà tôi còn quá thiếu trải nghiệm để hiểu dù chỉ là tựa đề của những cuốn sách mà bố tâm đắc. Đến khi lớn hơn, xa nhà, bắt đầu đặt chân tới nhiều vùng đất mới, có khi là nơi cách Hà Nội cả vòm địa cầu, tắm mình trong sự đa dạng và liên tục va đập giữa các giá trị, tôi mới tới được gần hơn tủ sách của bố. Chiếc tủ cao gần chạm trần, được làm bằng gỗ gụ, chỉ cách phòng tôi một chiếc cầu thang đi lên đi xuống.

Trong những ngày chủ nhật dọn nhà, mẹ tôi thường mở tung mọi cánh cửa, bao gồm cả cửa sổ và cửa dẫn ra ban công của phòng đọc sách. Đó là căn phòng mà theo tôi, là đẹp nhất nhà; là nơi hiếm hoi trong nhà mà tường không bị ngả màu tháng năm, nội thất cũng còn tương đối mới. Tôi rất thích việc được mặc chiếc váy ngủ hoa của mẹ, búi tóc thật cao, tìm một chỗ thoải mái nhất trên bộ salon màu da bò rồi ngả người, vắt chân chữ ngũ đọc một cuốn sách… Nắng sẽ chiếu lấp loáng vừa vặn cách nơi tôi ngồi một khoảng, và thi thoảng vài cơn gió lại lững thững ghé qua, lật giở khẽ khàng những trang sách cũ.

Ngày chủ nhật cứ thế trôi đi với tiếng cười nói của cả nhà, tiếng mấy em mèo đòi ăn, tiếng phố xá (đôi khi là loa phường), và hương mùa lảng bảng.

Có lẽ tôi sẽ không bao giờ nói cho hết được về của hồi môn mà bố mẹ để lại. Nó khiến tôi thấy mình luôn đem theo rất nhiều, nhưng kì thực lại vô cùng thong dong và nhẹ nhõm mà bước về phía trước. Bởi, món quà này được tạo nên từ rất nhiều hạnh phúc, an tâm và sự tự nguyện.

Quà của bố mẹ không thể chưng ra, chẳng thế sờ thấy, không có tính thanh khoản, mà chỉ có thể từ từ cảm nhận. Tôi nghĩ, tôi sẽ muốn dành phần đời còn lại để tiếp tục nhìn ngắm, sử dụng và trân trọng của hồi môn của bố mẹ tôi. Một khối tài sản mà vô tình thôi, trong rất nhiều năm tháng thường nhật sống cùng nhau, sau rất nhiều thuận duyên và nghịch duyên của đời người, bố mẹ tôi đã xây đắp nên – vĩ đại đến thế.