Chào mọi người,

Tuần vừa rồi, mình trở về trường cũ – Trường Chính sách công và Quản lý Fulbright (FSPPM), Đại học Fulbright Việt Nam để tham dự Lễ Kỷ niệm 30 năm thành lập Chương trình giảng dạy Kinh tế Fulbright (mà giờ chính là FSPPM).

Cộng đồng học viên và cựu học viên Fulbright là môi trường đa dạng nhất trong tất cả các môi trường học tập, làm việc và hoạt động ngoại khoá mình từng tham gia. Hồi đi học, khoá mình có cả người mới ra trường (22 tuổi) lẫn người đã về hưu. Xét về ngành nghề và chuyên môn, Fulbright quy tụ học viên đến từ mọi lĩnh vực – mà đôi lúc cứ như các đường thẳng song song với nhau: từ xây dựng, nghệ thuật, điện ảnh, bảo hiểm, bất động sản đến phát triển bền vững, tài chính, báo chí, kinh doanh,… Đặc điểm này của Fulbright từng mang đến cho mình trải nghiệm học tập rất đặc biệt khi mà sự thảo luận về các vấn đề chính sách trên lớp luôn được đóng góp góc nhìn từ nhiều ngành. Dù sự đa dạng này từng khiến mình rất phấn khích với việc học, đôi khi nó cũng đem đến áp lực khi khiến mình cảm thấy bản thân cứ… ngu ngơ so với các anh chị đã nhiều kinh nghiệm. Lúc đi học Thạc sĩ, mình mới 23 tuổi – kinh nghiệm làm việc full-time khi đó chưa nhiều nên lắm lúc chẳng biết phải đóng góp ý kiến như thế nào.

Lần trở về này là một dịp để mình thấy rõ những thay đổi của bản thân sau 3 năm. Mình trân trọng cơ hội được trò chuyện lại với những anh chị đang công tác trong các ngành nghề, lĩnh vực rất khác mình. Mình thấy mình đã có nhiều chuyện để nói hơn, không còn cảm giác “ngu ngơ” như lúc mới đi học ngày xưa.

Sự kiện lần này đón hơn 400 cựu học viên từ mọi miền tổ quốc về tham dự. Mỗi năm, trường mình lại tổ chức HomeComing (ngày về nhà) vào tháng 11 – một dịp để mọi người về trường cũ ôn lại kỷ niệm với thầy cô, bạn bè và cũng là cơ hội để mở rộng network với những người khác trong cộng đồng Fulbright Alumni. Nếu là bốn năm trước, có lẽ mình sẽ… lười đi lắm, nhưng giờ mình lại cảm thấy hết sức thoải mái ngay cả khi không biết chắc mình sẽ gặp những ai hay nói những gì tại sự kiện. Mình nghĩ góc nhìn của mình về networking (quá trình xây dựng và phát triển mối quan hệ với những người khác, thường là để phục vụ mục tiêu phát triển bản thân và sự nghiệp) đã có nhiều thay đổi so với ngày mới ra trường hay khi còn học đại học.

Kỷ niệm networking đầu tiên

Lần đầu mình tham gia một sự kiện mang tính chất networking là vào mùa hè năm 2015 – 17 tuổi – trong buổi Orientation (định hướng) cho thành viên mới của tổ chức VietAbroader. Đúng nghĩa là mình không quen ai. Mở đầu chương trình, MC làm nóng không khí bằng cách tổ chức một game nhỏ để “phá băng” (ice breaking), theo đó tất cả mọi người sẽ cùng nhau đi quanh phòng và cố gắng làm quen với nhiều bạn mới nhất có thể, mỗi cặp có khoảng 2-3 phút để giới thiệu tên, trường, lĩnh vực theo học, sở thích cá nhân… Lạ kì là tới giờ, mình vẫn nhớ một vài cuộc hội thoại và cả những người mình làm quen trong game ngày hôm đó. Nhưng tựu trung, ấn tượng đầu tiên của mình về một sự kiện có tính networking khi ấy là kiểu:

• Ai cũng phải gồng lên một chút để trông thật thân thiện và hồ hởi với người đối diện
• Nhất định phải có thứ hay ho, có thành tích để show up (khoe ra)
• Phải hoạt ngôn, biết đùa, hướng ngoại, nhiều năng lượng

Những ấn tượng này từng khiến mình của những năm cấp Ba và Đại học không thích và không cổ vũ văn hoá networking, do mình cảm thấy những sự kiện như vậy thiếu không gian cho các cuộc hội thoại chất lượng, và các kết nối hình thành cũng khó mà sâu sắc được.

Từ đó đến giờ đã là 10 năm. Trong 10 năm qua, mình có dịp trải nghiệm nhiều công việc, môi trường học tập và các chương trình giao lưu văn hoá khác nhau. Không rõ chính xác từ khi nào, nhưng mình dần bỏ xuống sự ác cảm đối với các sự kiện networking như khi còn trẻ hơn. Mình không còn cho rằng networking nhất thiết phải gắn với “không sâu sắc”, hay không “giàu giá trị” vì thực chất, cảm giác hài lòng của người tham gia sự kiện phụ thuộc rất nhiều yếu tố. Không thiếu những cách để tổ chức một sự kiện networking chất lượng, chỉ là các yếu tố tạo nên điều đó không phải lúc nào cũng đạt được cùng lúc.

Nào, giờ hãy cùng dạo qua một vài điểm nhìn mình đã gom lại.

Cách sắp đặt của địa điểm tổ chức (venue)

Mình nhớ những sự kiện được tổ chức trong các phòng hội nghị lớn, trần cao, sang trọng thường đem lại cho mình cảm giác cứ phải dress up xịn xò, cư xử hết sức lịch thiệp, nói chuyện phải “politically correct” và ai cũng cố gắng để trông mình “bảnh” nhất. Những dịp như thế, tạo được ấn tượng tốt/đẹp được ưu tiên hơn là một kết nối sâu. Mình luôn cảm nhận có một khoảng cách không đáng có giữa người với người.

Mình nhớ những lần networking ấm cúng và vui vẻ nhất của mình đều diễn ra ở những không gian rất đời thường và vừa đủ, như trong trường học (hồi mới vào Fulbright Sài Gòn để học Thạc sĩ), tại nhà văn hoá của một ngôi làng (lần đi Philippines trao đổi văn hoá hồi năm 2018), những workshop/seminar nhỏ tại các quán café. Những không gian này không tạo cho mình cảm giác phải trở nên “xịn xò”, bóng bẩy để hợp với tổng thể khung cảnh. Khi mọi người đều được gỡ xuống áp lực vô hình này thì tự nhiên đã dễ gần nhau hơn.

Song, mình nghĩ rằng điều này không giống nhau ở mỗi người. Không phải ai cũng có xu hướng ưu tiên những không gian đời thường, thoải mái; có người lại thích tranh thủ những dịp như vậy để ăn vận xinh đẹp, bảnh bao trong những căn phòng hội nghị sáng choang thì sao 😊? Điều quan trọng nhất vẫn là bạn cảm thấy là chính mình ở những không gian như thế nào mà thôi.

Vibe của sự kiện

Đừng cố tham gia một sự kiện networking nếu ngay từ đầu, bạn đã “đánh hơi” được rằng bạn không hợp vibe của sự kiện đó.

Mọi trải nghiệm networking gượng gạo và sượng trân đều đến từ việc bạn vốn không phù hợp với bầu không khí ở đó nhưng vẫn cố ép mình trông có vẻ như đang hoà đồng. Với một người từng gồng và sau này đã từ bỏ hoàn toàn việc đó, mình có thể nhận ra rất nhanh những cách biểu đạt ngôn từ có phần làm quá lên, những biểu cảm thân thiện không bắt nguồn từ niềm vui thật, và sự nỗ lực trong việc uốn câu chuyện của mình hợp với người đối diện. Chắc chắn nhiều người khác cũng nhận ra giống mình vậy. Vì thế, nếu có thể thì hãy tránh luôn từ đầu việc đặt bản thân mình vào những tình huống khó xử.

Năm ngoái, một người bạn thân của mình về Việt Nam nghỉ Tết (bạn đang sống và làm việc tại Hà Lan). Trong thời gian này, bạn vào Sài Gòn chơi chừng hai tuần và đăng ký tham gia một sự kiện networking do Vietcetera tổ chức dành cho người Việt Nam từ nước ngoài trở về. Bạn mình nhận xét rằng ngoài cách thiết kế chương trình không đáp ứng kỳ vọng của bạn, thì những người mà bạn gặp trong sự kiện đó cũng có “vibe” rất lệch bạn. Chẳng hạn, có khá nhiều diễn giả/người tại sự kiện này thích sử dụng cách nói có phần đao to búa lớn, diêm dúa, không đi vào thực chất vấn đề. Họ dùng lối diễn đạt rất mỹ miều cho những thứ thật ra chả có gì to tát. Không khí đó khiến bạn mình mất hứng để bắt đầu những cuộc trò chuyện ý nghĩa với những người trong khán phòng.

Thế nên, chọn một sự kiện hợp vibe từ đầu là bước quan trọng nhất để quyết định bạn có thật sự tận hưởng buổi networking đó hay không.

Đặt kỳ vọng hợp lý

Điều này rất quan trọng.

Nếu cứ đặt nặng rằng mỗi mối quan hệ thiết lập thêm từ một sự kiện networking phải “chuyển đổi” được ra một lợi ích hữu hình nào đó – như được giới thiệu việc làm, cơ hội hợp tác… thì ngay từ đầu, thái độ của chúng ta khi bước đến không gian đó đã là thái độ tìm kiếm lợi ích rồi. Có thể điều này là hết sức bình thường trong một số ngành nghề, song với mình, mình không muốn tự cảm thấy bản thân cứ chăm chăm để ý xem người trước mặt có đem lại lợi ích gì cho mình hay không. Mình nghĩ nếu – bằng một cách nào đấy – mà người đối diện biết được tâm tư này thì chắc chắn cũng thấy mình đang thiếu chân thành.

Vậy nên, ở các sự kiện có tính chất networking, mình nghĩ đơn giản rằng đó là cơ hội để mình quan sát thêm nhiều lát cắt của cuộc sống xung quanh. Và để thực sự sống với tư duy này, mình chọn tin vào 2 điều: 1) bất cứ ai ta gặp cũng có những câu chuyện đáng để chia sẻ, và 2) hai người dù có background (nền tảng) khác biệt đến mấy thì VẪN sẽ có điểm chung. Tất nhiên, mình cũng có “gu” về con người; có những kiểu người mà mình luôn yêu thích hơn hẳn những người khác, nhưng điều đó không có nghĩa là ta đóng mình lại chỉ với những người ta thích.

Thật ra, khi càng thêm tuổi, khả năng gặp được những người có điểm chung với mình sẽ càng tăng – do trải nghiệm sống và chuyên môn ngày một dày lên, nhưng khả năng gặp được người hợp về tâm hồn thì lại ngày càng thấp xuống – bởi chúng ta trở nên phức tạp hơn, có tiêu chuẩn riêng và không dễ đồng ý với nhiều vấn đề như trước kia. Chính vì thế, mình cho rằng chuyện người với người không hợp nhau là việc rất bình thường. Nếu hợp, là một may mắn.

Nhìn chung, sau một thập kỷ (nghe ghê gớm nhỉ!), mình không còn nhìn nhận networking một cách cực đoan như trước. Mình thả lỏng bản thân trước bất cứ cơ hội nào mà cuộc sống mang lại. Khi đã nhìn nhận rõ về những yếu tố chính ảnh hưởng tới cảm giác của mình trong một buổi networking, mình trở nên thư thái dù trải nghiệm sẽ trả về hình thái nào 😊.